Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Σημαντική απόφαση πλέον η επιλογή ποικιλίας και στην πατάτα.


Ελάχιστες είναι πλέον οι ποσότητες του πιστοποιημένου πατατόσπορου που παράγονται στην Ελλάδα, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 1,4% του συνολικά χρησιμοποιούμενου πατατόσπορου.Στην εγχώρια αγορά κερδίζουν συνεχώς μερίδιο οι εισαγόμενες πιστοποιημένες ποικιλίες,οι οποίες παρουσιάζουν ορισμένα επιθυμητά από τους παραγωγούς χαρακτηριστικά
(υψηλή παραγωγικότητα, πρωιμότητα εμφάνιση,ανθεκτικότητες).Έτσι εκτός από την Spunta που είναι δημοφιλής,αυξάνεται η ζήτηση και για τις νεες ποικιλίες.Ένα μεγάλο μερίδιο της χρήσης εξακολουθεί να έχει ο ιδιοπαραγόμενος σπόρος (60-70%), αλλά πολλές φορές χρησιμοποιείται παράτυπα, δηλαδή δεν έχει ελεγχθεί και δεν έχει πιστοποιηθεί από τις ΔΑΟΚ, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα με τις αποζημιώσεις από τον ΕΛΓΑ.

Για δεκαετίες, το μεγαλύτερο μέρος του πιστοποιημένου πατατόσπορου που χρησιμοποιούσαν οι καλλιεργητές ήταν Ελληνικής προέλευσης και η παραγωγή γινόταν κυρίως στην Νάξο . αλλά και στο Νευροκόπι, το Λασίθι την Αρκαδία και άλλες περιοχές.Πλέον η παραγωγή πατατόσπορου στην Ελλάδα έχει μειωθεί σημαντικά κυρίως εξαιτίας των φτηνών εισαγωγών πιστοποιημένου πατατόσπορου από Ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και της απαξίωσης της κρατικής σποροπαραγωγής , την εξάπλωση παθογόνων καραντίνας και την γενικότερη αποδυνάμωση του ρόλου των Συνεταιρισμών.

Στο 30-40% η χρήση του πιστοποιημένου πατατόσπορου
      Συνολικά στην ανοιξιάτικη και φθινοπωρινή παραγωγή πατάτας καλλιεργούνται περίπου 285.000 στρέμματα στην Ελλάδα. Η ποσότητα που χρησιμοποιείται στη φύτευση είναι κατά μέσο όρο 200 κιλά σπόρου/στρέμμα.Δηλαδή κάθε χρόνο οι παραγωγοί πατάτας χρησιμοποιούν συνολικά 57,000 τόνους πατατόσπορου.Η ετήσια συνολική ποσότητα πιστοποιημένου σπόρου που χρησιμοποιείται και τις δύο καλλιέργειες είναι 18800 τόνοι(Πίνακας 1) δηλ. το 33% του συνόλου.Το υπόλοιπο 67% είναι ιδιοπαραγόμενο.Οι παραπάνω ποσότητες αυξομειώνονται 5-10% ανάλογα με την χρονιά σύμφωνα με τον κ.Χαράλαμπο Παναγή από την Agroline.Στην ανοιξιάτικη καλλιέργεια , περίπου το 60-70%του σπόρου που χρησιμοποιείται είναι πιστοποιημένος και το 30-40% ιδιοπαραγόμενος, ενώ στην φθινοπωρινή καλλιέργεια, ο σπόρος που χρησιμοποιείται είναι σε ποσοστό που φτάνει το 80-90% ιδιοπαραγόμενος.Σημειώνεται ότι στις παραδοσιακές περιοχές καλλιέργειας  πατάτας χρησιμοποιείται μικρότερο ποσοστό πιστοποιημένων σπόρων και μεγαλύτερο ποσοστό ιδιοπαραγόμενου σπόρου.

Τα κριτήρια επιλογής ποικιλίας από τους παραγωγούς
     1.Το σημαντικότερο κριτήριο επιλογής ποικιλίας από τους Έλληνες παραγωγούς είναι η υψηλή παραγωγικότητα.Αυτό γίνεται διότι οι παραγωγοί πληρώνονται με το κιλό και όχι με βάση τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της πατάτας.
     2.Η πρωιμότητα είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική, επειδή οι πρώτες πατάτες που βγαίνουν στην αγορά έχουν καλύτερες τιμές.Για αυτό και επιλέγουν πρώιμες ποικιλίες μικρού κύκλου, ενώ οι όψιμες με βιολογικό κύκλο μεγαλύτερο από 120 ημέρες προτιμούνται λιγότερο.
     3.Οι προτιμήσεις των καταναλωτών είναι αυτές που καθορίζουν τη ζήτηση στην αγορά και σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την εμφάνιση της πατάτας.Οι Έλληνες καταναλωτές έχουν συνηθίσει τις μακριού τύπου πατάτες, όπως είναι η spunta, σε αντίθεση με τις στρογγυλές.Επίσης θέλουν πατάτες με κίτρινη ή ελαφρά κίτρινη σάρκα και όχι τις λευκόσαρκες.Αυτό γίνεται διότι υπάρχει εσφαλμένη εντύπωση ότι οι λευκόσαρκες πατάτες δεν είναι νόστιμες, παρόλο που η γεύση δεν κρίνεται από το χρώμα.Τέλος, οι καταναλωτές στην Ελλάδα δεν προτιμούν τις πατάτες που έχουν κόκκινη φλούδα παρά το γεγονός ότι αν τις ξεφλουδίσουν, μέσα είναι κίτρινες όπως οι περισσότερες πατάτες.
      4.Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ανθεκτικότητες που παρουσιάζουν οι ποικιλίες στα παθογόνα (μύκητες, βακτήρια, ιούς, νηματώδεις). Πανελλαδικά το σημαντικότερο πρόβλημα των καλλιεργητών πατάτας είναι ο περονόσπορος και οι ποικιλίες με ανθεκτικότητα στις προσβολές τόσο στο φύλλωμα όσο και στους κονδύλους έχουν αυξημένη ζήτηση.Σε πρόβλημα εξελίσσεται και η βερτισιλλίωση σε περιοχές όπως η Αχαΐα και η Ηλεία, αλλά οι διαθέσιμες ποικιλίες με ανθεκτικότητα είναι λιγότερες, ενώ τελευταία έχουν παρουσιαστεί προβλήματα και με τη ριζοκτόνια σε ορισμένες περιοχές, όπως η Καλαμάτα, το λεκανοπέδιο Νευροκοπίου, η Αχαΐα και Ηλεία.Επίσης υπάρχουν πολλές ποικιλίες με ανθεκτικότητα σε μια ή και περισσότερες ιώσεις.

Κυριαρχεί η Spunta, αυξάνεται η χρήση των νέων ποικιλιών
     Η πιο γνωστή και ευρέως διαδεδομένη ποικιλία πατάτας που έχει και το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς είναι η Spunta  και ακολουθούν οι ποικιλίες Banba, Liseta, Agria, Jaerla η Hermes(για τσιπς) κ.α.Η Spunta είναι μια παραδοσιακή ποικιλία που χρησιμοποιείται σε ποσοστό 40-45% του πιστοποιημένου σπόρου, ενώ όλες οι υπόλοιπες νέες και παλιές ποικιλίες αποτελούν το 55-60%.Τα τελευταία χρόνια, υπάρχει αύξηση της χρήσης νέων ποικιλιών πατάτας σε σχέση με τις παραδοσιακές ποικιλίες, κυρίως λόγω καλύτερων αγρονομικών χαρακτηριστικών και αποδόσεων.Μια τάση που έχει επικρατήσει στις αγορές του εξωτερικού είναι είναι άγνωστη στην Ελλάδα, είναι η διαφοροποίηση των ποικιλιών πατάτας με βάση τον τρόπο μαγειρέματος.Έτσι υπάρχουν ποικιλίες που είναι κατάλληλες για βραστές, για τηγανητές κ.λπ. και οι καταναλωτές αγοράζουν ανάλογα με τη χρήση που προορίζονται.
    Σύμφωνα με τα στοιχεία των εταιρειών πάντως, οι νέοι αγρότες είναι πιο τολμηροί και επιλέγουν να καλλιεργήσουν νέες ποικιλίες σε μεγαλύτερο ποσοστό απ΄ό,τι οι παλιότεροι.Αυτό που κάνουν όμως σε γενικές γραμμές όλοι παραγωγοί,είναι να δοκιμάζουν κάθε φορά- ποικιλίες φυτεύοντας μια μικρή έκταση δίπλα από τη βασική ποικιλία που καλλιεργούν και ουσιαστικά να τις αξιολογούν σε πραγματικές συνθήκες.

Οι ποικιλίες της Geomat με την μεγαλύτερη ζήτηση 
Οι ποικιλίες που έχουν μεγαλύτερη ζήτηση είναι η Bamba , η Electra, η Burren και η Nectar.
 

H Banba είναι ποικιλία με υψηλή παραγωγικότητα. Παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στον περονόσπορο και στον νηματώδη και  έχει μεγάλη διάρκεια αποθήκευσης .
Κύρια  χαρακτηριστικά  της η ομοιομορφία των κονδύλων , η μεγάλη αντοχή στα μηχανικά χτυπήματα και οι ελάχιστες απώλειες κατά την διαλογή.
Περιοχές με τη μεγαλύτερη προτίμηση:  Νευροκόπι, Καστοριά, Τρίπολη.

Η Electra είναι μια υπερπαραγωγική ποικιλία με εξαιρετική εμφάνιση χωρίς εσωτερικές ατέλειες. Έχει μεγάλη αντοχή στην ακτινομύκωση, τον περονόσπορο και στον νηματώδη. Διατηρείται εξαιρετικά κατά την αποθήκευση.
Περιοχές με τη μεγαλύτερη προτίμηση:  Σε όλη την Ελλάδα, κυρίως στο Νευροκόπι, την Καστοριά και την Ηλεία.


Η Burren είναι ποικιλία με σχήμα επίμηκες (τύπου Spunta), με υψηλή παραγωγικότητα σε σύγκριση με τις ποικιλίες τύπου Spunta, χωρίς να παραμορφώνεται και να πρασινίζει στο χωράφι.
Έχει μεγάλη διάρκεια αποθήκευσης διατηρώντας τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά.
Περιοχές με τη μεγαλύτερη προτίμηση: Νάξος.


Η Nectar είναι μαι ποικιλία με υψηλή  παραγωγή και υπέροχη φωτεινή κίτρινη επιδερμίδα. Έχει σχήμα επίμηκες οβάλ.Είναι κατάλληλη για συσκευασία, με μεγάλη αντοχή στα μηχανικά χτυπήματα και καλή διάρκεια αποθήκευσης.
Παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στον περονόσπορο κονδύλων, την ακτινομύκωση  και την φόμα.
Είναι πολύ οικονομική στην φύτευση (απόσταση στη γραμμή σποράς  40cm/φυτό). 


                                                                                                                  Πηγή Αγροτύπος 12/2016.Άρθρο του κ.Ν.Κατσένιου.